Naar inhoud

Praktisch

Communicatie

Markt 1
2330 Merksplas


tel. 014 63 94 50
fax 014 63 94 01
e-mail

Openingstijden

 Maandag - vrijdag: 8.30 - 12.00
 Maandagavond: 18.00 - 20.00
 Woensdagmiddag: 13.00 - 16.00

Openbaarheid van bestuur

Elke overheid in Vlaanderen, dus ook elk gemeentebestuur, is verplicht om haar burgers zo goed mogelijk te informeren. De gemeente moet je dus duidelijke informatie verstrekken over haar beleid en over haar dienstverlening. Daarnaast heb je als inwoner het recht om inzage, uitleg of een afschrift te vragen van bestuursdocumenten, inzagerecht dus. Informatieplicht en inzagerecht kunnen we kaderen onder de ‘openbaarheid van bestuur’.

Openbaarheid of openheid van bestuur?
Wanneer we zeggen dat een gemeentebestuur een grote openheid aan de dag legt, hebben we het eigenlijk over de mentaliteit van het bestuur. Daarin verschilt bestuurlijke openheid van bestuurlijke openbaarheid. Openbaarheid van bestuur is in de eerste plaats een juridisch kader dat de voorwaarden en procedures vastlegt voor het informatiebeleid. Je zou zelfs kunnen zeggen dat deze wetgeving een manier is om openbaarheid af te dwingen bij besturen die weinig spontane openheid vertonen.

Openbaarheid van bestuur bestaat in feite uit twee onderdelen: actieve openbaarheid en passieve openbaarheid. Actieve openbaarheid van bestuur zijn de inspanningen die het gemeentebestuur uit eigen beweging neemt om haar beleid bekend te maken. Denken we maar aan het uitgeven van een gemeentelijk informatieblad, een infogids, de gemeentelijke website, persberichten en dergelijke. Bij passieve openbaarheid van bestuur spreken we van inzagerecht. Je neemt, als burger, zelf het initiatief om informatie op te vragen bij je gemeente.


Mag ik eens kijken?
In onze gemeente trachten we belangrijke informatie zoveel mogelijk spontaan bekend te maken. Maar wat als je zelf op zoek bent naar bestuurlijke informatie? Je kan dan naar de betrokken ambtenaar of dienst lopen en de informatie gewoon vragen. Dit gebeurt ook het vaakst. Meestal worden dossiers over leefmilieu, stedenbouw en ruimtelijke ordening geraadpleegd.
Maar wat als je op deze manier niet aan de nodige info geraakt? Je hebt immers recht op inzage. In dat geval kan je gebruikmaken van de passieve openbaarheid van bestuur. Dat doe je met een aanvraag, die je schriftelijk richt aan je gemeentebestuur. Een gewone brief volstaat. Vermeld wel duidelijk het onderwerp en, indien mogelijk, de betrokken documenten.

Krijg je toelating, dan mag je de betrokken bestuursdocumenten komen raadplegen, er uitleg over vragen en er zelfs kopies van krijgen (tegen een kleine vergoeding). 

Het kan uiteraard gebeuren dat het gemeentebestuur de gevraagde documenten niet in zijn bezit heeft. Zij moet de aanvrager dan doorverwijzen naar de overheidsdienst die deze informatie wel bezit. Trouwens, het openbaarheidsprincipe geldt niet alleen voor de gemeentebesturen, maar ook voor OCMW’s, intercommunales en andere beleidsniveaus. Voor alle bestuursniveaus gelden er aparte regels en procedures.

Openbaarheid van bestuur mag dan wel de norm zijn, toch is het inkijkrecht niet absoluut. In verschillende wetten en decreten werden uitzonderingen opgenomen. Inzagerecht kan je onder meer geweigerd worden als het gaat om nationale veiligheid of om de privacy te beschermen. Je mag dus niet zomaar persoonlijke gegevens van iemand anders komen vragen, tenzij deze persoon hier schriftelijk mee akkoord gaat. Soms gaat het ook om onduidelijke of onredelijke aanvragen. Een gemeentebestuur mag dus een verzoek afwijzen. Maar ze moet die beslissing dan wel schriftelijk motiveren.

Op www.vlaanderen.be/openbaarheid vind je alle informatie over het decreet op de openbaarheid van bestuur. Je vindt er ook een lijst met ‘Veelgestelde vragen’. Weet je helemaal niet bij welke overheid je moet zijn met je vraag, dan kan je gratis bellen naar de Vlaamse overheid op het nummer 1700 (elke werkdag van 9.00 tot 19.00 uur). 1700 verwijst je dan door naar de juiste instantie of persoon.